1 كليات اهداف : آشنايى با مفاهيم كليدى و اصل موضوعى تاريخ تفسير و مفسران ؛ الف ) مفهوم شناسى تفسير و تاريخ به صورت مختصر ؛ ب ) آشنايى با ارزش علم تاريخ تفسير ، همراه با آثار و فوايدى كه از نتيجه اين علم به دست مىآيد ؛ ج ) آشنايى با منابعى كه موضوعات اين علم را بررسى كرده‌اند ، همراه با پيشينهء بحث و مهم‌ترين آثار ؛ د ) آگاهى اجمالى از مهم‌ترين ديدگاهها دربارهء نخستين مدون تفسير قرآن كريم . مفهوم شناسى « تفسير » در لغت از « فسر » به معناى بيان ، روشن كردن ، « 1 » پرده برداشتن و كشف كردن است . « 2 » در تاج العروس آمده است : « الفسر الابانة و كشف المغطى . . . » ؛ « 3 » واژهء « فسر » آشكار كردن و پرده برداشتن است . در اينكه آيا اين واژه در اصل عربى است يا نه ، اختلاف هست . عده‌اى از خاورشناسان آن را عربى ندانسته و از واژگان وارد شده به زبان عرب مىدانند ؛ مانند قرائت ، كتاب و . . . كه بايد براى آنها ريشه‌اى غير عربى جست و جو كرد . « 4 » اين واژه از

--> ( 1 ) . فيومى ، مصباح المنير ، مادهء فسر ، ص 472 ( 2 ) . ازهرى ، تهذيب ، ج 12 ، ص 406 و نيز ر . ك : حسن مصطفوى ، التحقيق في كلمات القرآن ، ج 9 ، ص 86 . ( 3 ) . محمد مرتضى زبيدى ، تاج العروس ، ج 7 ، ص 349 . ( 4 ) . ديدگاه رژى بلاشر ، به نقل از : محمد باقر حجتى ، سه مقاله در تاريخ تفسير ، ص 12 .